دکتر مجتبی مقصودی

کتاب جامعه شناسی سیاسی

نویسنده: مجتبی مقصودی 

ناشر: سازمان سمت. صفحات کتاب : 240

خلاصه اثر

هدف کتاب جامعه‌شناسی سیاسی عبارت است از بازخوانی حدود و ثغور، مفاهیم و موضوعات اصلیِ جامعه‌شناسی سیاسی، و مخاطب اصلی آن جامعه دانشگاهی از مقطع کارشناسی تا تحصیلات تکمیلی است. کتاب با تشریح جامعه‌شناسی سیاسی کلاسیک و معاصر، با شیبی ملایم تلاش دارد تا از خلال فهم مهم‌ترین نیروهای اجتماعی و جایگاه آنها در جامعه، تطوّر مفهومی و مصداقی هر یک از گروه ها و لایه‌های اجتماعی را در تعامل با دولت و نهادهای مدنی و سیاسی به گونه‌ای فشرده ولی گویا و به زبانی ساده بررسی کند. مباحث دیگر این کتاب عبارت‌اند از: گونه‌شناسی و صورت‌بندی نظریه‌های دولت و تعاملات و تقابلات دولت و جامعه در پرتو دوگانه‌های خُرد/کلان و عینی/ذهنی و نیز مفاهیم، مکاتب و پارادایم‌های اصلی این حوزه با بن‌مایه‌های منتقدانه.

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

دکتر مجتبی مقصودی 

- عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی ( واحد تهران مرکز ) 

چکیده

در یکی از ساده‏ ترین و در عین حال گویاترین تعاریفی که از توسعه صورت پذیرفته است، توسعه به مثابه جریانی چند بعدی ( سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) دانسته شده است که در حرکت پیش‏رونده خویش کاهش فقر، بیکاری، نابرابری و صنعتی شدن هر چه بیشتر، ارتباطات بهتر، ایجاد نظام اجتماعی مبتنی بر عدالت و افزایش مشارکت مردم در امور روزانه سیاسی را در پی دارد.

ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺎ ﻃﺮﺡ چهار ﺩﻳﺪگاﻩ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﺳﺘﻴﺰﻩﻫﺎﻱ ﻗﻮﻣﻲ؛ ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻈﺮﻳﺎﺕ ﺳﻨﺘﻲ، ﺟﺪﻳﺪ، ﻣﺮﺣﻠﻪگذﺍﺭ ﻭ فرانوگرایی، ﺿﻤﻦ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺗﺼﻮﻳﺮﻱ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺣﻮﺯﻩپژﻭﻫﺶ، ﺑﻪ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ پرﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺌﻮﺭﻳﻬﺎﻱ گفتهﺷﺪﻩ، ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻗﻮﻣﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺨﺘﺼﺮﻱ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﻧﻈﺮﺍﺕ ﻃﺮﺡ ﺷﺪﻩ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻴﻬﺎﻱ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲﺁﻭﺭﺩ.

Development and Ethnic Conflicts

mojtaba maghsoudi

Abstract

Ethnic conflicts have been studied and explained from various perspectives. Different aspects of these conflicts have been analyzed and explained by many scholars. In multi-ethnic countries, the impacts of ethnicity, ethnonationalism and ethnic conflicts underdevelopment programs and their implementation should be taken into consideration. This article examines four approaches to ethnic conflict and development: traditional, modern ,transitional and postmodern. The author applies some of the insights of these theories to ethnicity in contemporary Iran.

فصلنامه مطالعات راهبردی.دوره 1، شماره 1، پاییز 1377

20.1001.1.17350727.1377.1.1.12.3

مصالحه سیاسی و توسعه در ایران؛ بررسی چند گزاره ی نظری و انضمامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مجتبی مقصودی 

استاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/ipsa.2022.4445.3861

چکیده

پژوهش پیش رو ضمن تأکید بر توسعه به مثابه آرمانی ملی و فراگیر در سطح جهان، با طرح و تشریح نظریه‌ها و دیدگاه های معطوف به نسبت میان "مصالحه و مصالحه سیاسی" با "توسعه و توسعه ملی" به ویژه نظریاتی که مدعی اند توسعه در بستر صلح و جهان عاری از خشونت و جنگ محقق خواهد شد تلاش دارد نسبت میان مصالحه سیاسی و توسعه ملی در ایران را بازنمایی نموده، به ضرورت و بایسته های آن بپردازد. 
در چارچوب ملاحظات نظری و رویکردی این اثر؛ جوامع و از جمله جامعه، نیروهای اجتماعی، نخبگان و نظام سیاسی در ایران برای رسیدن به توسعه ناچارند تا از میزان تعارضات و درگیری‌های درونی و بیرونی کاسته و توان و همت خود را در بستری مصالحه‌جویانه و آرامش طلبانه برای نیل به توسعه و پیشرفت تجمیع نمایند. بر اساس این الگو و در قالب روشی کیفی و گردآوری اسنادی- کتابخانه ای داده ها؛ مقاله به طرح 5 گزاره کلیدی که ناظر بر الزامات و بایسته های انضمامی و راهبردی برای دستیابی به مصالحه سیاسی و توسعه است می پردازد.
در وجوه ایجابی و سلبی؛ خروج از بدفهمی ها و کژفهمی ها نسبت به موضوع مصالحه، تبدیل گفتمان های سلبی به گفتمان های ایجابی و الگو بودگی، شناسایی حداکثری کنشگران، ظرفیت سازی برای توسعه نهادهای مدنی و آموزش شهروندی و گفتمان سازی درباره صلح، 5 گزاره ای است که نویسنده در این مقاله مورد دقت نظر قرار می دهد.

واژگان کلیدی: مصالحه، مصالحه سیاسی، صلح، توسعه، ایران

زمینه‌ها و ظرفیت‌های چیرگی ملی‌گرایی در چشم‌انداز آینده‌ی ایران

مجتبی مقصودی

اهورا راهبر

فصلنامه سیاست، دوره 55، شماره 4، دی 1404

چکیده

مقاله حاضر با روشی کیفی،رویکردی رئالیستی، آینده‌نگرانه و انتقادی و با بهره‌گیری از روش تاریخی و چارچوب مفهومی ملی‌گرایی، به بررسی زمینه‌ها و ظرفیت‌های ملی‌گرایی نوین به عنوان گفتمانی مؤثر برای آینده ایران می‌پردازد. پرسش کلیدی این است که با توجه به وضعیت کنونی، مهمترین زمینه‌ها و ظرفیت‌ها برای رشد و چیرگی گفتمان ملی‌گرایی در آینده ایران کدامند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد دو سطح از عوامل در این زمینه‌سازی نقش دارند: نخست، بحران‌های حکمرانی در چند دهه اخیر (شامل بحران‌های نظرورزی، کارآمدی، مسئولیت‌ناپذیری و چپ‌گرایی) و دوم، ظرفیت‌های ذاتی ملی‌گرایی نوین در قالب بازنمایی گفتمان ایرانشهری (شامل نوستالژی تاریخی، حمایت از سبک زندگی جوانان، توجه به حقوق زنان و اقلیت‌ها، نمادسازی هنری-رسانه‌ای و تکیه بر فرهنگ پیشرو ایرانی). مقاله با نگاهی انتقادی، ملی‌گرایی نوین را به عنوان آلترناتیوی قابل تأمل برای خروج از بن‌بست کنونی مطرح می‌کند.

کلیدواژه‌ها: ملی‌گرایی، ایران، هویت ملی، آینده، حکمرانی، ملی‌گرایی نوین، گفتمان ایرانشهری، توسعه.

مجتبی مقصودی (متولد ۱۳۴۲ در قائم شهر) نویسنده و پژوهشگر ایرانی حوزه علوم سیاسی است. وی بنیانگذار دو انجمن علوم سیاسی ایران و انجمن علمی مطالعات صلح ایران بوده؛ در حال حاضر ریاست هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران، مدیر مسئول و سردبیر پژوهشنامه علوم سیاسی و مدیریت گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی را بر عهده دارد. پژوهش‌ها و سخنرانی‌های او بیشتر در حوزه جامعه‌شناسی و تحولات سیاسی- اجتماعی ایران، مطالعات قومی، توسعه سیاسی و صلح است.